TN MN MÙA HÈ

Hà Văn Thịnh - viết từ quốc nội

Trong tất cả những mùa Hạ, dù có đỏ lửa hay không mà tôi đă biết, chưa có mùa Hạ nào lại nhiều buồn đau và day dứt như năm nay. Có lẽ, không cần nói th́ ai cũng biết rằng nguyên nhân chính làm nên những nỗi buồn là những ǵ tôi và nhiều người khác chứng kiến, ngày một đáng… buồn hơn, giống như giá cả mỗi ngày, càng ngày càng có nhiều nỗi xót xa, uất ức hơn và, càng ngày th́ sự chất chứa của những bức bối, càng trở nên ngột ngạt hơn.

Dịp Lễ năm này, tôi về thăm mẹ già và các em, cháu chắt ở Vinh. Đi đâu cũng nghe thấy tiếng ta thán (có khi thầm th́, ngó trước nh́n sau rồi mới lào phào) của người dân. Thậm chí, một người bạn là lănh đạo cấp Sở nói với tôi rằng, “Nói thật, tôi không biết đang đi về đâu” (!). Anh ấy không nói rơ “cái ǵ” hay “ai” – kinh tế, văn hóa..., đang “đi”, thành thử tôi cũng chẳng dám đoán ṃ, bởi thời buổi này viết sai là chết, có khi chưa sai cũng chết. Anh bạn kể cho tôi nghe một câu chuyện thú vị: Anh ấy viết bài về học tập chính trị, trong đó có câu đại ư – học tập một đàng, làm một nẻo thế này th́ ngọn lửa Diên Hồng đă tắt trước khi… học. Ṭa soạn báo sửa lại là “ngọn lửa Diên Hồng đang bùng cháy mạnh mẽ”. Kể xong, bạn tôi văng ra một câu: “Thế có chán đời không, biên tập như thế th́ viết làm đếch ǵ nữa”. Một người bạn khác, cũng ở cấp lănh đạo th́ nói với tôi và vài người khác là nh́n thấy cảnh đập dùi cui vào đầu, vào mặt những nông dân ở Văn Giang, đập cả vào đầu hai phóng viên của VOV, anh không thể cầm ḷng được. Khi nói câu ấy, tất cả chúng tôi thấy mắt anh đỏ hoe, c̣n mắt chúng tôi th́ có lẽ cũng hơi cay cay một tẹo gọi là... Anh ấy mơ ước rằng các quan chức địa phương hành xử như thế phải bị kỷ luật, những người dùng dùi cui đập vào mặt dân, vào mặt phóng viên VOV phải bị đuổi khỏi ngành! H́nh như anh bạn tôi là cháu đích tôn của Chử Đồng Tử? Tại sao chính quyền thực hiện cưỡng chế quyết liệt và tàn bạo thế, là câu hỏi của tất cả mọi người khi đề cập đến vấn đề này. Tại sao hai phóng viên, người Nhà Nước chính hiệu, bị đánh đập dă man mà tất cả đều im gần giống với bồ thóc? Đọc bài của nhà báo Vơ Văn Tạo mà đau, mà xót: Nhà báo Việt Nam khổ HƠN… chó! Nhất là, thời điểm của việc cưỡng chế, xét theo ư nghĩa xă hội là phi chính trị và thiển cận vô cùng bởi nó xảy ra chỉ vài ngày trước khi người ta hát khắp nơi “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng…”. Tôi không thể trả lời ngoài cái ư nghĩ giả định (chẳng biết đúng hay sai, nếu sai, nhờ quan chức nào đó dạy bảo dùm): Đó có thể là thông điệp rất rơ ràng rằng những người có trách nhiệm ở Văn Giang không từ bất kỳ thủ đoạn nào, bất kể người dân bị bức bách và đau đớn ra sao, miễn là thực thi được ư chí quyền lực của họ và “thông báo rơ ràng” cho dư luận biết để mà sợ, biết để mà thôi những ngo ngoe.

Ḷng dân như thế, cán bộ như kia th́ thử hỏi, làm sao mà vui cho nổi? Có một điều đáng mừng là không phải tất cả quan chức đều bịt mắt bưng tai đâu. Họ hiểu và cũng dám nghĩ, dám nói lắm như hai dẫn chứng tôi vừa kể trên, chỉ có điều là cũng chỉ nói ở mức độ… th́ thào.

Chẳng bao giờ tôi cắt nghĩa nổi tại sao chính quyền lại tàn nhẫn, trắng trợn và ghê gớm đến thế trong vụ cưỡng chế ở Văn Giang. Không c̣n ǵ để nói về cái thảm thê của mấy chữ khôi hài của dân, v́ dân. Coi dân như cỏ rác về địa vị, coi dân như kẻ thù về mặt ư thức quyền lực, coi dân như đối thủ bất cân xứng về quyền lợi, coi dân như một lũ ngu dốt đầy khinh miệt, xét về mặt xă hội và, coi dân như một đám ô hợp không thể nào động đến cái lông chân của vương quyền, xét về mặt tư cách cai trị – là những h́nh ảnh thật rơ ràng mà các nhà sử học đời sau sẽ nhớ. Ít nhất là nhớ! Nghe đâu người ta đang đổ lỗi cho clip giả (?). Giả mà không bắt được, không tống giam mới tài (!)…

Ngày 30.4, có tin nói rằng máy bay khu trục của Trung Quốc xâm phạm – khiêu khích ngay trên không phận chủ quyền của Việt Nam, rằng TQ chuẩn bị triển khai dàn khoan dầu 30.000 tấn ở Biển Đông… Đến nước này mà c̣n u mê, nghếch ngốc tin vào sự hữu hảo của bành trướng Trung Hoa th́ có họa là bị điên hoặc là mắc chứng bệnh ngu xuẩn bền vững.

Những câu chuyện trong mấy ngày nghỉ lễ bàn rất nhiều về đất đai, về những biệt thự “sống nhờ lương” hoặc là sướng nhờ của quan chức cao cấp, về những tài sản không thể đo đếm được. Chợt nhớ trong chuyến đi công tác mới đây ở Phan Rang, tôi nghe mấy vị già cả kể, nào là ngày “giải phóng” Phan Rang (17.4) – chốt chặn ác liệt nhất trong toàn bộ pḥng tuyến Xuân Lộc, hàng vạn con sâu dài từ 5 đến 10 cm ḅ lổm ngổm đầy đường. Không biết loài sâu ấy có giống với rất nhiều sâu bây giờ (như Chủ tịch nước đă nói) hay không? Người dân kể chuyện mẹ của ông Thiệu không thèm vào Sài G̣n ở với con trai mà vẫn cứ bán bánh canh ở chợ Phan Rang, rằng ngôi nhà của thân mẫu TT VNCH nhỏ và đơn sơ lắm. Nghe đâu, khi xây cất nhà cho mẹ, ông Thiệu không đồng ư trưng thu - lấn đất của nhà hàng xóm, bằng chứng là mấy cây dừa trên 50 năm tuổi làm hàng rào giữa hai hộ gia đ́nh vẫn c̣n nguyên. Người dân c̣n kể cho tôi nghe rằng các quan chức địa phương muốn làm đường trải nhựa vào con hẻm có nhà thân mẫu của TT nhưng ông Thiệu không đồng ư, với câu nói đại ư, nếu rải nhựa th́ mọi con hẻm tương tự ở Phan Rang đều phải được rải như nhau.

Mấy chục năm là quăng thời gian không hề ngắn đối với một quốc gia dù đứng dưới bất kỳ góc độ muốn tư biện nào. Mọi ư đồ đổ lỗi cho chiến tranh hay thiên tai, “khủng hoảng chung của thế giới”, thực chất chỉ là muốn khỏa lấp cái tŕ trệ, kém cỏi của tư duy kinh tế – xă hội hiện đại. Để chứng minh cho điều này, lịch sử nhân loại không hề ky bo: Chỉ cần nh́n vào sự tương phản tàn nhẫn giữa hai miền Nam – Bắc Triều Tiên là đủ để biết sai lầm của quyền lực đă gây ra những hậu quả khủng khiếp và tồi tệ như thế nào! Những người tự xưng là cộng sản ở Triều Tiên có thể bất chấp tất cả – kể cả số mệnh của đất nước, của hàng triệu người dân miễn là bảo vệ được quyền lợi khổng lồ được sinh ra từ “nguyên tắc” cha truyền con nối.

Tôi ngắm mấy tấm ảnh tôi chụp căn nhà nhỏ (xin nhường sự phân tích, nhận xét cho bạn đọc) của thân mẫu ông Nguyễn Văn Thiệu, ngắm ảnh cái “biệt thự” ven biển của ông, dành cho riêng ông mỗi khi về thăm quê (nghe đâu nguyên trạng đến 90%) trong những ngày hè bức bối để chiêm ngẫm về một cái ǵ đó thật khó lư giải từ vô thức. Chợt giật ḿnh v́ “mới ngộ” (như lời Đức Phật – prajnă) được một trong những điều tối giản của hiểu biết: Lịch sử bị bóp méo cũng nguy hiểm chẳng khác chi tội giết người bởi nó giết chết sự thật, giết chết cả niềm tin của cả một thế hệ. Tôi chẳng phát hiện được ǵ nhiều nhưng chắc chắn đă thu được một điều: Căn nhà nhỏ đó không thể mang tính thuyết phục của bằng chứng về sự tham nhũng ghê gớm của ông Thiệu, như tôi đă từng được dạy, không chỉ một lần!

Hà Văn Thịnh